Werken

Vilhelms Purvitis werd geboren op een boerderij waar strenge tradities in leven werden gehouden. Zijn grootvader was een strikte volgeling van de Hernhutters. Hij zorgde voor de dieren en het land, maar zijn persoonlijkheid kwam al naar voren toen hij als jongen een stukje land kreeg en daarop een dendrarium inrichtte. Kunst was vreemd op de boerderij en de mensen uit de streek praatten niet over zulke zaken. Maar tegelijk was het landschap, nu onderdeel van de culturele erfenis, behulpzaam bij het ontwikkelen van het gevoel voor schoonheid. Alles, de houten huizen, de klederdracht, de kleurrijke zelf gewoven dekens, de aardewerken melkkannen, het houten gereedschap, de tafels en de stoelen waren niet alleen functioneel maar geproportioneerd en harmonieus in kleur. Van zijn vroegste jeugd af vergaarde Purvitis indrukken van de eindeloze cyclus van veranderingen in kleur in de bossen, weiden, wateren en sneeuwlandschappen hetgeen zeker heeft bijgedragen aan zijn magnificent geportretteerde landschappen in al hun glorieuze gevarieerdheid.

Vanaf het eerste begin vond Purvitis een eigen taal om de natuur weer te geven. In zijn vroege jaren schilderde hij kale bomen met smeltend water met een realistische verhouding tussen licht en schaduw, met onderscheiden contrast tussen vorm en kleurvelden. De eenheid van zijn composities groeide snel. Elke ontwikkeling van professionele kunst leed aan een gebrek aan eeuwenlange traditie die zich in West Europa had ontwikkeld maar de spiritualiteit van de net ontluikende natie werd voortgedreven door een enorm gevoel van roeping en verantwoordelijkheid. De ontwikkeling van de kunst van een landelijk patriarchale wereldbeschouwing naar een europees wereldgevoel ging snel omdat men ook serieus over de expressie en het behoud van een nationale identiteit nadacht.

Purvitis werk uit de laat 19e en vroeg 20e eeuw geeft een realistische kijk op de natuur weer met elementen van Art Nouveau en Symbolisme. Tijdens zijn periode in Revel begon hij met schilderen in korte en kleine penseelstreken waardoor het op pointillisme lijkt. Na de lyrische en grijze schilderijen met schemering en maanlicht veranderden de onderwerpen in lichte, zonnige scènes, soms ook met mistige transparante vroege ochtenden. Het karakter van zijn werk werd meer impressionistisch. Toch heeft Purvitis nooit willen horen bij een van de ‘ismes’ en bleef artistieke problemen op zijn eigen expressieve manier oplossen. Hij was dan ook speciaal geïnteresseerd in Paul Cezanne maar heeft ook de werken bestudeerd van Monet, Seurat en Van Gogh. Ondanks zijn brede belangstelling en vele contacten in Europa en Rusland en de door hem bestudeerde stromingen bleef hij een kunstenaar van ongewone eigenheid en is hierdoor een van de markantste schilders van Letland.